Odważna zmiana PEGI. Gry dla dzieci nagle stają się "dla dorosłych"

EA Sports FC 26 - następca serii FIFA, jedna z najlepiej sprzedających się gier w Polsce każdego roku - nosi oznaczenie PEGI 3. To ta sama kategoria, co gry dla dzieci w wieku przedszkolnym. Dzieje się tak dlatego, że PEGI przez dekadę oceniało gry wyłącznie pod kątem treści: przemocy, seksu, wulgaryzmów. Ultimate Team, czyli tryb oparty na kupowaniu losowych paczek kart za realne pieniądze (lub wirtualną walutę kupowaną za realne pieniądze), nie mieścił się w żadnej z tych kategorii.

Skandal wokół Star Wars: Battlefront 2 w 2017 roku przyspieszył europejską debatę o loot boksach, a Belgia w 2018 uznała część takich mechanik za sprzeczne z prawem hazardowym. W przypadku Holandii sytuacja była bardziej złożona niż prosty "zakaz loot boksów".

Niemiecki USK od 2023 roku uwzględnia przy klasyfikacji dodatkowe czynniki związane między innymi z zakupami w grze i presją na wydatki, a PEGI przygotowało nowe kryteria we współpracy z USK.

Nowy system PEGI wprowadza cztery kategorie klasyfikacji, które dotąd nie istniały:

• Gry z płatnymi losowymi nagrodami (loot boksy, gacha, paczki kart, klucze do skrzynek) dostają domyślnie PEGI 16, a w skrajnych przypadkach PEGI 18.
• Gry z battle passami i limitowanymi czasowo ofertami - PEGI 12.
• Gry nagradzające codzienne logowanie PEGI 7, ale jeśli karzą za nieobecność (utrata postępu, cofanie nagrody) - PEGI 12.
• Gry bez możliwości blokowania i zgłaszania graczy w czacie - PEGI 18.

Dyrektor PEGI Dirk Bosmans powiedział Eurogamerowi wprost, że chodzi o "zamknięcie luk", z których korzystali wydawcy, żeby obejść rosnące regulacje dotyczące loot boksów. Zmiany opracowano we współpracy z niemieckim odpowiednikiem PEGI, czyli USK, który w 2023 roku wdrożył podobny system i od tamtej pory podwyższył ocenę blisko co trzeciemu zgłoszonemu tytułowi.

Ważny szczegół: nowe zasady dotyczą wyłącznie gier składanych do klasyfikacji po czerwcu 2026. Stare tytuły nie zostaną ponownie ocenione, nawet jeśli zawierają loot boksy. EA Sports FC 26 zachowa swoje PEGI 3 do końca życia na rynku. Dopiero EA Sports FC 27, jeśli zachowa Ultimate Team w obecnej formie, wyjdzie z PEGI 16 na pudełku.

PEGI obowiązuje w 38 krajach europejskich - Polska należy do tego systemu i nie ma własnego krajowego odpowiednika. Oznaczenia, które widzisz na pudełkach i w sklepach cyfrowych, to właśnie PEGI. Zmiany od czerwca dotkną więc polskiego rynku bezpośrednio.

Jest jednak istotne "ale". PEGI to klasyfikacja, nie ustawa. Oznaczenie PEGI 16 na pudełku EA Sports FC nie będzie w Polsce oznaczać zakazu sprzedaży dzieciom - bo takiego zakazu nie ma. Sklepy mogą, ale nie muszą, odmówić sprzedaży gry PEGI 16 osobie poniżej szesnastu lat. W praktyce większość nie odmawia, bo nikt ich do tego nie zmusza.

Praktyczny efekt zmiany będzie więc przede wszystkim marketingowy i wizerunkowy. Rodzic kupujący dziesięciolatkowi symulację piłkarską zobaczy na pudełku cyfrę 16 zamiast 3. Może zapyta, dlaczego. Może tego nie zrobi. Ale przynajmniej będzie miał się nad czym zastanowić.

EA Sports FC z PEGI 16 na okładce inaczej wygląda w oczach rodziców, szkół i samorządów niż EA Sports FC z PEGI 3. Gry z wysokimi oznaczeniami wiekowymi mają trudniejszy dostęp do reklam skierowanych do dzieci, trudniej je promować w kontekście rodzinnym i trudniej uzasadniać ich obecność na listach prezentów dla ośmiolatków.

Bosmans zaznaczył, że wydawcy mogą obniżyć ocenę z PEGI 16 do niższej, jeśli wdrożą mechanizmy kontroli rodzicielskiej blokujące dostęp do płatnych losowych nagród. To daje branży wyjście i można się spodziewać, że część studiów z niego skorzysta nie dlatego, że zależy im na dzieciach, ale dlatego, że zależy im na PEGI 3.

Star Wars: Battlefront 2 kosztował Electronic Arts utratę reputacji na lata i spowodował pierwsze poważne debaty parlamentarne o loot boksach w Europie (chociaż tu i ówdzie, jak w Wielkiej Brytanii, debatowano na ten temat już wcześniej). W 2017 roku gracze na całym świecie tłumaczyli swoim rodzicom i politykom, czym jest loot box i dlaczego mechanizm oparty na losowości za realne pieniądze w grze skierowanej do dzieci jest problemem. 9 lat później PEGI oficjalnie przyznaje, że też to widzi. To krok w dobrą stronę - jeden z niewielu w ostatnich miesiącach, kiedy większość wiadomości z branży dotyczyła zwolnień, upadłych serwerów i nieosiągalnych celów korporacyjnych.

Zmiana PEGI nie jest zakazem loot boksów ani nowym prawem. To jednak ważna zmiana informacyjna: gra, która łączy piłkę nożną z płatnymi losowymi nagrodami, może wreszcie przestać wyglądać w klasyfikacji wiekowej jak tytuł dla najmłodszych dzieci. PEGI nie zakaże loot boksów, nie ograniczy gachy, nie sprawi, że EA przestanie zarabiać miliardy na Ultimate Team. Ale sprawi, że na pudełku będzie stało "16" zamiast "3". I to, wbrew pozorom, ma znaczenie.